cPTSD – zespół złożonej traumy. Gdy rana nie chce się zamknąć…
Czujesz się stale napięty, jakbyś był w stanie wojny – nawet jeśli nic złego się nie dzieje? Reagujesz silnie na drobiazgi? Masz chaos w relacjach, nie ufasz ludziom, a jednocześnie bardzo pragniesz bliskości? Może to nie „twoja wina”, nie „cecha charakteru”, ale ślad po czymś, co trwało za długo. Może to cPTSD?
🔍 Czym jest cPTSD?
cPTSD to skrót od ang. complex PTSD – zespół stresu pourazowego złożonego.
Nie jest jeszcze oficjalnie wpisany do wielu systemów diagnostycznych (jak DSM-5), ale uznaje go np. WHO w ICD-11. W odróżnieniu od klasycznego PTSD (które często wynika z pojedynczego traumatycznego wydarzenia, jak wypadek czy napaść), cPTSD rozwija się w wyniku długotrwałej, powtarzającej się traumy – szczególnie wtedy, gdy nie było ucieczki ani wsparcia.
🧨 Skąd się bierze? – Przyczyny cPTSD
cPTSD to efekt zbyt długiego przebywania w sytuacji zagrożenia, często w dzieciństwie. Typowe źródła to:
- Przemoc fizyczna, emocjonalna lub seksualna
- Zaniedbanie emocjonalne („nic się nie działo”, ale nikt nie widział twoich emocji)
- Wychowywanie się w rodzinie z uzależnieniem, chorobą psychiczną, przemocą
- Długotrwały mobbing lub toksyczne relacje (np. narcystyczny partner)
- Przemoc domowa, wojna, uchodźctwo
Ważne: nawet jeśli nie pamiętasz dokładnie, coś mogło zostawić ślad w twoim układzie nerwowym. cPTSD to nie „fanaberia” – to biologiczna odpowiedź mózgu na chroniczny stres.
🧠 Jak to wygląda? – Objawy cPTSD
Objawy są często bardzo złożone i niejednoznaczne. Oto najczęstsze z nich:
1. Dysregulacja emocjonalna
- Skrajne reakcje emocjonalne (wybuchy złości, nagłe zamknięcie się)
- Poczucie wstydu, winy, pustki, lęku „bez powodu”
- Trudności z „uspokojeniem się”
2. Negatywny obraz siebie
- Przekonanie: „jestem zły/a”, „nikt mnie nie pokocha”, „wszystko to moja wina”
- Wewnętrzny krytyk jak sędzia 24/7
3. Problemy w relacjach
- Trudność z zaufaniem lub bliskością
- Silna zależność albo odrzucanie ludzi zanim zdążą się zbliżyć
- Lęk przed porzuceniem
4. Dysocjacja i flashbacki
- Uciekanie „z ciała” – jakbyś znikał/a wewnętrznie
- Poczucie nierealności, jakbyś obserwował/a siebie z zewnątrz
- Przypominające się obrazy, dźwięki, emocje z przeszłości
5. Somatyzacja
- Ciało mówi za ciebie: chroniczne napięcie, bóle brzucha, bóle głowy, problemy z trawieniem lub snem
To wszystko to strategie przetrwania, które kiedyś chroniły. Dziś mogą przeszkadzać – ale nie znaczy to, że jesteś „zepsuty/a”.
🛠 Jak się leczyć? Czy da się z tego wyjść?
Tak, można z tym żyć lepiej, spokojniej, bez ciągłego lęku. Ale to proces.
🔹 Psychoterapia
Najczęściej polecane formy:
- Terapia traumy (np. Brainspotting, EMDR, somatic experiencing, NARM)
- Terapia schematów
- Terapia integrująca ciało i umysł – jak IFS, TRE, terapia sensoryczna
- Czasem – farmakoterapia (leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe)
🔹 Praca z ciałem
- Joga, taniec intuicyjny, medytacja uważności
- Oddychanie przeponowe, grounding
- Terapia dotykiem (jeśli to bezpieczne)
🔹 Budowanie bezpiecznych relacji
Relacje leczą – ale tylko wtedy, gdy są wolne od przemocy i oparte na autentyczności i akceptacji.
Możesz uczyć się tego powoli, krok po kroku.
🧡 A co mogą zrobić bliscy?
Bliska osoba z cPTSD często nie ufa, nie umie prosić o pomoc, testuje granice – nie dlatego, że chce cię zranić, ale dlatego, że się boi.
Co możesz robić:
- Słuchaj bez oceniania
- Nie mów: „weź się w garść” ani „inni mają gorzej”
- Ucz się o traumie, by nie brać rzeczy personalnie
- Zachowuj przewidywalność, czułość i spokój
- Daj przestrzeń, ale też obecność
I pamiętaj: to, że bliska osoba cię rani – nie oznacza, że masz się poświęcać. Dbaj też o swoje granice i zdrowie psychiczne.
🌱 Na koniec: nadzieja
Jeśli rozpoznajesz się w tym tekście – nie jesteś sam/a.
Nie jesteś „dziwny/a”, „trudny/a” ani „nienaprawialny/a”.
Twój mózg po prostu zrobił wszystko, żebyś przetrwał/a.
I teraz możesz powoli, krok po kroku, uczyć się żyć inaczej – spokojniej, bezpieczniej, bliżej siebie i innych.
Wyświetl ceny w:PLN
